
هاشم خواستار، معلم بازنشسته، فعال صنفی و کنشگر مدنی، هشتمین سال حبس خود را در زندان وکیلآباد مشهد میگذراند. او اکنون ۷۳ سال دارد و از بیماریهای گوارشی، فشار خون بالا و هموروئید رنج میبرد. به گزارش خبرگزاری هرانا و به گفتهٔ منبعی نزدیک به خانواده، با وجود نیاز به معاینات تخصصی، تاکنون برای درمان به بیمارستانی خارج از زندان اعزام نشده است. ناتوانی در استفاده از غذای زندان و اتکا به میوههای فروشگاه زندان نیز به کاهش شدید وزن او انجامیده است.
از کلاس درس تا فعالیت صنفی
هاشم خواستار در دوم خرداد ۱۳۳۲ در خانوادهای ظلمستیز به دنیا آمد؛ پدرش از هواداران دکتر محمد مصدق بود. پس از تحصیل در رشتهٔ کشاورزی در دانشگاه ارومیه، مدتی در بخش کشاورزی کار کرد و سپس به آموزشوپرورش پیوست. سالها در هنرستان کشاورزی تربتجام و هنرستان شهید یوسفی مشهد درس داد و در سال ۱۳۸۷ بازنشسته شد. با وجود پیشنهاد مسئولیتهای مدیریتی، کلاس درس را برگزید، چرا که آموزش را عرصهٔ آگاهیبخشی و پرورش تفکر انتقادی میدانست.
او از بنیانگذاران کانون صنفی فرهنگیان ناحیهٔ شش مشهد بود و با رأی فرهنگیان به ریاست کانون صنفی فرهنگیان خراسان بزرگ برگزیده شد. فعالیت صنفیاش از سال ۱۳۶۹ با احضار و بازجوییهای طولانی همراه شد. هنگام تلاش برای برگزاری گردهمایی سراسری فرهنگیان در مشهد بازداشت شد و چون حاضر نشد گردهمایی را لغو کند، به سه سال حبس تعلیقی محکوم شد.
بازداشتها و سالهای زندان
پس از اعتراضات سال ۱۳۸۳، مدتی در بازداشت انفرادی ادارهٔ اطلاعات بود. در سال ۱۳۸۵، هیئت رسیدگی به تخلفات اداری آموزشوپرورش او را به کسر گروه و سپس کسر یکهشتم حقوق محکوم کرد؛ احکامی که بر حقوق بازنشستگی و پاداش پایان خدمتش نیز اثر گذاشت.
در ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ بازداشت و ابتدا به شش سال حبس محکوم شد؛ حکمی که در تجدیدنظر به دو سال حبس و دو سال ممنوعیت خروج از کشور کاهش یافت. در زندان، نامههایی دربارهٔ وضعیت بهداشت، غذا و شرایط زندگی زندانیان نوشت و منتشر کرد. همین نامهها به تشکیل پروندههای تازه علیه او و همسرش انجامید. همسرش تبرئه شد، اما خواستار به پرداخت جریمه محکوم شد و با نپذیرفتن آن، ادامهٔ حبس را برگزید. او تا ۱۷ شهریور ۱۳۹۰ بیآنکه حتی یک روز مرخصی بگیرد در زندان ماند و در سال ۱۳۹۱ نیز به سبب همان نامهها چند ماه دیگر زندانی شد.
در اول آبان ۱۳۹۷، هنگام رفتن به باغ خود ناپدید شد. خانواده پس از پیگیریهای بسیار دریافتند که او بازداشت و به بیمارستان روانپزشکی ابنسینای مشهد منتقل شده است. این رفتار با اعتراض فرهنگیان و فعالان حقوق بشر روبهرو شد و او سرانجام در ۱۹ آبان آزاد شد.
حکم ۱۶ سال زندان و پروندههای تازه
در ۲۰ مرداد ۱۳۹۸، هاشم خواستار همراه با شماری از کنشگران مدنی که مقابل دادگاه مشهد به حکم ۱۳ سال زندان دکتر کمال جعفری یزدی اعتراض میکردند، بازداشت شد؛ بازداشتی که پس از انتشار نامهٔ ۱۴ کنشگر مدنی دربارهٔ استعفای آیتالله خامنهای صورت گرفت. پس از انتقال به زندان وکیلآباد و اعتراض به شرایط بازداشت، نزدیک به هفت ماه را در انفرادی ادارهٔ اطلاعات گذراند.
در بهمن ۱۳۹۸، شعبهٔ چهارم دادگاه انقلاب مشهد او را به ۱۶ سال حبس، سه سال تبعید به نیکشهر و سه سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم کرد. این حکم در تجدیدنظر به ۱۶ سال حبس، دو سال تبعید و دو سال ممنوعیت خروج از کشور تغییر یافت. در دوران حبس نیز چهار پروندهٔ دیگر علیه او تشکیل شد که به گفتهٔ خانواده، مجموع احکام آنها به هشت سال میرسد. در تیر ۱۴۰۲ نیز در پروندهای دیگر به دو سال و شش ماه حبس محکوم شد.
ایستادگی خانواده
در کنار هاشم خواستار، خانوادهاش نیز سالها فشار و رنج زندان او را تاب آوردهاند. همسرش، صدیقه مالکیفرد، که خود معلم و فعال مدنی است، در تمام این سالها وضعیت همسرش را پیگیری و دربارهٔ بازداشتها و محکومیتهای او اطلاعرسانی کرده است. او نیز بهخاطر انتشار نامههای همسرش از زندان تحت پیگرد قرار گرفت، اما سرانجام تبرئه شد.
معلمی که از باورهایش عقب ننشست
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران، زندانی کردن معلمان بهخاطر فعالیت صنفی و مدنی را محکوم میکند و خواستار موارد زیر است:
۱. آزادی فوری و بیقیدوشرط هاشم خواستار؛
۲. اعزام فوری او به بیمارستانی خارج از زندان و دسترسی کامل به درمان تخصصی؛
۳. آزادی همهٔ معلمان و فعالان صنفی زندانی و توقف احضار، بازداشت و صدور احکام علیه آنان.
مسئولیت هرگونه آسیب به سلامت و جان هاشم خواستار بر عهدهٔ نهادهای امنیتی و قضایی است.
کنشگری جرم نیست؛ معلم زندانی آزاد باید گردد.
