✍️محمود ملاکی؛ معلم و عضو کانون صنفی فرهنگیان استان بوشهر
در این روزگار پرهیاهوی رسانهها و شبکههای اجتماعی مرز میان گفتوگوی سازنده و هیاهوی بیحاصل بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده است آنچه این روزها در بسیاری از مناظرات رسانهای و جدالهای فضای مجازی میبینیم نه تنها کمکی به حل بحرانهای عمیق جامعه نمیکند بلکه بیش از هر چیز به یک پروژه مهندسیشده برای سرگرم کردن افکار عمومی و منحرف کردن ذهنها از مطالبات اصلی شباهت دارد
تجربه زیستهی سالیان متمادی به ما آموخته است که جدالهای بیپایان و بینتیجه انرژی اجتماعی را میبلعد چنانکه در ادبیات عرب نیز به زیبایی اشاره شده است لقد علمتني تجارب الحياة أن أتجنب النقاشات التي لا تنتهي یعنی تجربههای زندگی به من آموخت که از بحثهایی که پایانی ندارند دوری کنم
متأسفانه بخش بزرگی از فضای رسانهای ما امروز به میدان تسویهحسابهای شخصی و لجنپراکنیهای لفظی تبدیل شده است در این فضا به جای نقد برنامهها و ساختارها شاهد رد و بدل شدن اتهامات اخلاقی برچسبزنیهای سخیف و توهینهای شخصی هستیم یکی دیگری را به فساد و دزدی متهم میکند دیگری او را شیاد میخواند و کار به جایی میرسد که ابتذال کلامی جایگزین استدلال میشود در این میان جامعهای که با مشکلات واقعی دستبهگریبان است به جای مطالبهگری به تماشاگر حیرتزده این نزاعهای بیپایان تبدیل شده و در زمین بازی دیگران سرگردان میماند
اما واقعیت این است که این هیاهوها تنها یک کارکرد دارند و آن دور کردن جامعه از خواستههای اصلی و بنیادین خود است مطالبات واقعی مردم پیچیده مبهم یا دستنیافتنی نیستند جامعه به دنبال مفاهیمی روشن شفاف و بدیهی است یعنی قانون آزادی عدالت و برابری این مفاهیم شعارهای احساسی یا آرزوهای دستنیافتنی نیستند بلکه در دانش سیاست و جامعهشناسی دارای ملاک معیار و سازوکارهای علمی و مشخصی هستند استقرار حاکمیت قانون تضمین آزادیهای فردی و اجتماعی و برقراری عدالت و برابری نیازمند کار عمیق زیربنایی نهادسازی آگاهیبخشی و گفتوگو پیرامون ساختارهاست نه تماشای جدالهای شخصی چهرهها در قاب رسانه
در این میان رسالت تاریخی روشنفکران و نخبگان جامعه بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند روشنفکر واقعی کسی نیست که در زمین بازی رسانههای زرد و جدالهای بیپایان سلبریتیمحور وارد شود بلکه وظیفه او روشن نگه داشتن چراغ آگاهی تحلیل علمی شرایط و تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای مدنی مستقل است نهادهایی که مانند ستون فقرات یک جامعه دموکراتیک عمل میکنند و از دل مطالبات واقعی کف خیابان و محیطهای کار بیرون میآیند
بهترین و ملموسترین نمونه برای درک این موضوع شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران است این نهاد مدنی و ریشهدار با وجود تمام فشارها هزینههای سنگین زندان اخراج و ضرباتی که هم از طرف حاکمیت و هم از سوی برخی مهرههای نفوذی به بدنه آن وارد شده همچنان ایستاده است و به رسالت تاریخی و صنفی خود ادامه میدهد ماندگاری و اثرگذاری چنین تشکلهایی نشان میدهد که تغییر واقعی و پایدار نه از دل فحاشیهای رسانهای و قهرمانسازیهای کاذب بلکه از دل سازماندهی جمعی کار تشکیلاتی و ایستادگی بر سر اصول روشن مدنی به دست میآید
هر بار که افکار عمومی درگیر حاشیههای رسانهای میشود یک گام از هدف اصلی دورتر میافتد افتادن در دام این مناظرات فرسایشی دقیقاً همان چیزی است که مانع از شکلگیری تمرکز جمعی بر روی زیربناهای تغییر میشود تا زمانی که انرژی جامعه صرف قضاوت در مورد دعواهای شخصی و اتهامزنیهای بیثمر شود فرصت برای پرداختن به اصول بنیادین توسعه دموکراسی و حقوق شهروندی از دست خواهد رفت
راه برونرفت از این وضعیت عبور آگاهانه از حاشیهها و بازگشت به متن است روشنفکران و فعالان اجتماعی باید به جای غرق شدن در هیاهو تمام توان خود را صرف تقویت نهادهای مدنی مستقل کنند و جامعه نیز باید هوشیار باشد و اجازه ندهد نمایشهای رسانهای جایگزین مطالبهگری عقلانی شود آینده بر پایه زیربناهای محکم قانون و نهادهای مدنی ساخته میشود نه بر ویرانههای جدالهای لفظی و بیپایان….
