ادریس حسامی
دبیر تربیت بدنی و مربی شنا ـ سنندج
در قسمت قبل، به تفاوت میان «ورزش» و «تربیت بدنی» اشاره کردیم و گفتیم تربیت بدنی میتواند در کنار سایر دروس، نقشی مکمل و مؤثر در رشد ابعاد شناختی، حرکتی، اجتماعی و عاطفی دانشآموزان داشته باشد.
اما با کمال تأسف، آنچه در بسیاری از مدارس مشاهده میشود، نشاندهنده نگاه حداقلی به این درس است؛ گویی ساعت تربیت بدنی صرفاً فرصتی برای بازی کردن و گذراندن یک ساعت درسی است، نه یک فرایند آموزشی و تربیتی هدفمند.
با نگاهی به برنامهریزیها و نحوه اجرای تربیت بدنی در مدارس، به نظر میرسد هنوز چشمانداز و راهبردی متناسب با جایگاه علوم ورزشی در رشد همهجانبه دانشآموزان در برنامهریزی آموزشی مدارس شکل نگرفته است.
از سال ۱۳۰۶ که تربیت بدنی بهصورت اجباری وارد برنامه مدارس شد، نزدیک به یک قرن میگذرد؛ اما همچنان در بسیاری از مدارس، فضای استاندارد و ایمنی برای آموزش این درس وجود ندارد.
دانشآموزان باید در حیاط مدرسه، زیر برف و باران، سرما و گرما و در میان رفتوآمد دانشآموزان، معلمان و مراجعان، فعالیت کنند؛ فضایی که نهتنها همیشه ایمنی لازم را ندارد، بلکه برای آموزش بسیاری از مهارتهای حرکتی نیز مناسب نیست.
گاهی حتی عبور یک خودرو از میان حیاط مدرسه میتواند تمرین را متوقف، تمرکز دانشآموزان را مختل و نظم کلاس را بر هم بزند.
این شرایط، پرسش مهمی را مطرح میکند:
آیا واقعاً جایگاه تربیت بدنی در نظام آموزشی، همتراز اهمیت آن در رشد دانشآموزان دیده شده است؟
از سوی دیگر، در دهههای ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰، در بسیاری از مدارس، پایههای اول، دوم و سوم ابتدایی از حضور معلم تخصصی تربیت بدنی محروم بودند و متأسفانه در برخی موارد هنوز نیز، در صورت نبود نیروی تخصصی، این ساعات توسط معلم کلاس برگزار میشود.
در حالی که سالهای ابتدایی مدرسه، یکی از مهمترین دورههای رشد مهارتهای بنیادی حرکتی است؛ مهارتهایی که زیربنای یادگیری مهارتهای تخصصی ورزشی در سالهای بعد محسوب میشوند.
در همین سنین است که دانشآموز باید دویدن، پریدن، پرتاب کردن، دریافت کردن، تعادل، هماهنگی و بسیاری از مهارتهای پایه را به شکل اصولی یاد بگیرد؛ همچنین کار گروهی، رعایت قوانین، تعامل اجتماعی، مسئولیتپذیری و هنجارهای ورزشی را تجربه کند.
اما وقتی این ساعت صرفاً به «پر کردن یک زنگ» تقلیل پیدا کند، طبیعی است که بخش مهمی از ظرفیت تربیت بدنی در فرایند تعلیم و تربیت نادیده گرفته شود.
اگر درس تربیت بدنی در برنامهریزی آموزش و پرورش، همانند دروسی مانند ریاضی، فیزیک و شیمی از جایگاه واقعی خود برخوردار بود، آیا پس از نزدیک به یک قرن، نباید انتظار داشت که در هر مدرسه، حداقل یک فضای ورزشی استاندارد ـ هرچند کوچک ـ برای آموزش این درس وجود داشته باشد؟
تربیت بدنی فقط زنگ بازی نیست؛
یک درس آموزشی، تربیتی و زیربنایی برای رشد دانشآموز است.
ادامه دارد…
🔹🔹🔹