در پی حملات اخیر، «شیوا عاملیراد»، نماینده بینالمللی تشکلهای معلمان ایران، در گفتگویی از شهر تورنتو با شبکه بیبیسی جهانی، ابعاد فاجعهبار حمله به دبستان «شجره طیبه» میناب را تشریح کرد.
محورهای اصلی مصاحبه:
زمانبندی و شرایط حمله:
حمله اندکی پس از آن رخ داد که مدرسه اعلام کرده بود به دلیل شرایط موجود برای آن روز تعطیل میشود. فاصله زمانی میان اعلام تعطیلی و وقوع حمله بسیار کوتاه بود و بسیاری از والدین هنوز برای بردن فرزندان خود به مدرسه نرسیده بودند. در برخی موارد، بیش از یک کودک از یک خانواده جان خود را از دست دادند.
آمار قربانیان:
برخی منابع محلی تأیید کردهاند که دستکم ۱۰۸ کودک کشته شدهاند، در حالی که گزارشهای دیگر ــ از جمله برخی بیانیههای رسمی و گزارش بیبیسی فارسی ــ تعداد کل قربانیان را تا حدود ۱۶۵ نفر نیز برآورد کردهاند. یک منبع قابل اعتماد همچنین گزارش داده است که به دلیل نبود ظرفیت کافی در سردخانه بیمارستان، از کامیونهای یخچالدار برای نگهداری پیکر جانباختگان استفاده شده است. اتحادیه ما نیز گزارشهایی دریافت کرده که نشان میدهد در میان کشتهشدگان معلمان نیز حضور داشتهاند، هرچند هنوز آمار دقیقی در اینباره تأیید نشده است.
شرایط منطقه و مدارس:
در برخی شهرهای مرزی و مناطق پیرامونی ــ بهویژه در مناطقی که از نظر زبان یا مذهب با مرکز ایران تفاوت دارند ــ دولت در طول سالها تلاش کرده است جوامعی وفادار به خود را تقویت کند؛ از جمله از طریق اسکان یا حضور خانوادههای وابسته به حکومت یا نیروهای نظامی. با این حال، برخی خانوادههای مستقل نیز گاهی از طریق ارتباطات شخصی یا در صورت وجود ظرفیت، امکان ثبتنام فرزندان خود در این مدارس را پیدا میکنند. همچنین برخی از این مدارس در نزدیکی مجتمعها یا پایگاههای نظامی قرار دارند.
بیگناهی کودکان و الزام به حفاظت قانونی:
وقتی درباره این کودکان صحبت میکنیم، یک اصل بنیادین باید روشن باشد: حتی اگر مدرسهای در نزدیکی یک تأسیسات نظامی قرار داشته باشد، یا اگر خانواده برخی از دانشآموزان به دولت یا نیروهای نظامی وابسته باشند، هیچیک از این موارد اهمیتی ندارد. آنچه اهمیت دارد این است که همه آنها بیگناه بودند. کودک، پیش از هر چیز، کودک است. وابستگی خانوادگی، محل مدرسه یا ملاحظات سیاسی، هیچکدام حمایت قانونی آنان را از بین نمیبرد. هیچ چیزی نمیتواند یک مدرسه را به هدفی مشروع برای حمله تبدیل کند.
پاسخگویی عاملان:
هر نیرویی که مسئول این حمله بوده است ــ چه به طور مستقیم و چه از طریق بیاعتنایی خطرناک به جان کودکان و غیرنظامیان ــ باید پاسخگو شناخته شود. بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه، از جمله کنوانسیونهای ژنو، مدارس و غیرنظامیان باید به طور کامل محافظت شوند. حمله به مدارس یا آسیب رساندن به دانشآموزان نقض جدی قوانین جنگ محسوب میشود و میتواند در زمره جنایات جنگی قرار گیرد. چنین اقداماتی علیه مدارس و مناطق غیرنظامی که افراد در آن نقشی در درگیری ندارند، نقض آشکار حقوق بینالملل است و عاملان آن باید به عنوان مرتکبان جنایت جنگی شناخته و پاسخگو شوند.
خطر پایگاههای نظامی در مناطق مسکونی:
قرار دادن مراکز نظامی و امنیتی در مناطق مسکونی، بهویژه در مجاورت مدارس و بیمارستانها، جان شهروندان عادی را به خطر میاندازد. مدرسهای که هدف قرار گرفت نیز در مجاورت یکی از این پایگاهها بوده است.
آسیب به زیرساختهای شهری و درمانی:
حملات سنگین در روزهای اخیر در شهرهای مختلف از جمله تهران به بیمارستانها و مناطق اطراف آنها آسیب جدی وارد کرده است. پیش از این نیز هلال احمر ایران از کشته شدن بیش از ۵۰۰ نفر در سراسر کشور خبر داده بود.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران ضمن تأکید بر ضرورت حفاظت کامل از مدارس و کودکان، از جامعه بینالمللی خواست تا برای پیگرد عاملان این حملات اقدام کند و یادآور شد که آموزش و امنیت کودکان نباید هیچگاه قربانی منافع سیاسی یا نظامی شود.