نسرین احسنی /معلم
همه درجهانی نابرابر متولد می شویم ودرشرایطی نابرابررشد می کنیم وآموزش می بینیم وسپس درجهانی نابرابر کار وزندگی می کنیم ودراین جهان همواره نابرابر عده ای هستند که برای ایجاد برابری وعدالت ورفع تبعیض ها تلاش ومبارزه می کنند .۱۰ دسامبر از طرف یونسکو به عنوان روزجهانی حقوق بشر نام گذاری شده یاداور این نکته است که هنوز بسیار انسان ها هستند که از حقوق اولیه خود یعنی امنیت ،آموزش ،بهداشت وکرامت انسانی،ازادی اندیشه و دین محروم مانده اند وگاهی برخی برای به دست اوردن این حقوق اولیه تلاش ها کرده اند ورنج ها برده اند ودر نهایت گاهی جان خود را نیز از دست داده اند.
با توجه به این که آموزش یکی از،مهم ترین ابزارهای تحقق حقوق بشر است به بهانه ی این روز نگاهی کنیم به آموزش دختران در مدارس کشور.
میدانیم محتوای کتاب های درسی نقش تعیین کننده ای درشکل دهی به نگرش های جنسیتی دارد وبا توجه به چارچوب اصول اعلامیه جهانی حقوق بشر به ویژه اصل برابری ومنع تبعیض در این جا به بررسی برخی از بخش های کتاب درسی [مدیریت خانواده و سبک زندگی ویژه ی دختران ] که به صورت یک درس اجباری درسال دوازدهم برای دختران تدریس می شود می پردازم .
در فصل پنجم کتاب به ازدواج وابعاد مختلف آن پرداخته می شود وبه صورت ضمنی توصیه به ازدواج های سنتی وتشویق دختران به ازدواج با هدف به دست اوردن ارامش و امنیت در سایه حضور یک مرد مومن وپاک شده است ،.برخی از تیترهای این فصل مانند [کم شدن خواستگار ، احساس تنهایی را از پیامدهای منفی ازدواج نکردن معرفی می شود ]به انان یاد اور می شود که با ازدواج می توانند بهتر به اهداف وارامش برسند و هم چنین به عنوان راهکار به انان توصیه شده است که با ظاهری اراسته وپوشیده در جمع های سالم شرکت کنند تا دیده شده وانتخاب شوند و به نوعی رسمیت بخشیدن به زنان به عنوان شهروند درجه دو ،هم چنین القاء این حس که اگر دختری توسط مردی انتخاب نشود و ازدواج نکند نمی تواند انتظار خوشبختی داشته باشد (ادامه ی تبعیض ساختاری )
دقیقا در بخش بعدیکتاب کدبانوگری واهمیت آن را مطرح می شود واین کار را به عنوان یک بخش مهم در زندگی دختران و زنان مورد بررسی قرار می دهد و به بیان دیگر مهارت در انجام کارهای منزل را به عنوان یک امتیاز،به دختران اموزش می دهند ،مهارتی که با داشتن ان می توانند یک دختر وهمسر ایده ال باشند (نگاه جنسیتی،و القای نقش،سنتی زنان )
در بخش،۱۳ کتاب به بررسی روابط،قبل از ازدواج و آثار سوء آن می پردازد وان را عامل مهمی در شکل گیری طلاق مطرح می کند وبازهم تاکید می کند به شکل گیری ازدواج های سنتی ودر چارچوب معیارهای مذهبی .
ودر بخش ۱۶ کتاب با مطرح کردن عنوانی [ازدواج کنم چه فایده ؟] به نقد وبررسی تاخیر در ازدواج با این رویکرد می پردازد که زنان بخواهند زندگی خوبی واینده ای روشن داشته باشند بهتر است هرچه زودتر ازدواج کنند،چرا در این صورت است که می توانند تبدیل به یک همسر ومادر ایده ال شوند. ودر همین فصل از کتاب به عنوانی به اسم غیرت واقتدار تاکید دارد که مردان برای مراقبت از زنان باید غیرت و اقتدار داشته باشند
پرواضح است که به نام غیرت چه فجایعی از،سوی مردان خانواده تا به امروز،برای زنان ایران رقم خورده ..
بررسی کوتاه فقط چند بخش ازاین کتاب نشان می دهد که کتاب موردنظر علی رغم داشتن اهداف تربیتی اعلام شده درموارد متعددی با اصول بنیادین حقوق بشر وبرابری جنسیتی نه تنها هم خوانی ندارد بلکه تلاش می کند با نگاه ایدیوئولوژیک دینی بر نقش سنتی زن وسازگاری وفداکاری بی پایان آنان ،همان کلیشه های،جنسیتی تکراری ونابرابری ساختاری را در روابط اجتماعی و خانوادگی را ادامه دهد ودر ذهن دختران نهادینه کند.در فصول مختلف کتاب هیج اشاره ای به استعداد ها وتوانایی های،فردی دختران ویا تشویق انان برای توجه واهمیت به این بخش از نیازهای شان نشده ودر واقع نظام اموزشی ابزاری شده برای بازتولید تبعیض جنسیتی بدل شده واین چرخه را ادامه خواهد داد.