راهنمای کاربست سواد رسانهای برای معلمان
نویسندگان: سیندی شایبه و فیث روگو
ترجمه: فواد حبیبی
ناشر: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
در میانهی اقیانوس بیکران پیامها و تصاویری که هر روز دانشآموزان ما می بینند و می شنوند و می خوانند، نقش معلم دیگر تنها انتقال دانشِ کتابهای درسی نیست. سواد رسانهای امروز نه یک مهارت فرعی، که یکی از پایهایترین نیازهای شهروندی است؛ یعنی شناخت «گرامر رسانهها»؛ توانایی درک زبان، ساختار، هدف و تأثیر هر پیام رسانهای. کتاب «راهنمای کاربست سواد رسانهای برای معلمان»، دستورکار عملی برای آموزش همین زبانِ پنهان است. این کتاب به معلم نشان میدهد که چگونه میتواند به دانشآموزان بیاموزد نه فقط بخوانند و بشنوند، بلکه چگونگیِ ساختن معنا از آنچه از طریق رسانه میبینند و میشنوند را نیز درک کنند.
این کتاب بر یک اصل ساده اما عمیق پای میفشارد:
سواد رسانهای، یعنی توانایی پرسیدن سؤالهای درست از هر پیامی که میبینیم، میشنویم یا میخوانیم.
اما آیا آموزش سواد رسانه ای، مختص درس خاصی است؟
پاسخ کتاب روشن است:هرگز.
نویسندگان با ارائهای نظاممند نشان میدهند که چگونه میتوان چارچوب سواد رسانهای را در تدریس ریاضی (برای تحلیل آمارهای رسانهای)، علوم (برای بررسی ادعاهای شبهعلمی)، ادبیات (برای واکاوی روایتسازیها)، تاریخ (برای فهم بازنمایی وقایع) و حتی هنر (برای نقد زیباییشناسی رسانهها) به کار بست. این کتاب، سواد رسانهای را نه یک مادهی درسی اضافی، بلکه یک شیوهی تفکر میداند که باید در تاروپود همهی دروس تنیده شود.
مهمتر از همه، این اثر تنها در حد نظریه نمیماند. فصلهای آن مملو از فعالیتهای عملی، پروژههای کلاسی، پرسشهای هدایتگر و طرحدرسهای آماده است که معلم هر پایه و رشتهای میتواند فردا آن را در کلاس خود اجرا کند. از تحلیل یک تبلیغ تجاری در کلاس جامعهشناسی تا واکاوی یک خبر فوری در کلاس فارسی.
در عصری که دانشآموزان ما پیش از آنکه شهروند یک کشور شوند، ساکنان شهر رسانهها هستند، این کتاب به معلمان میآموزد که چگونه میتوانند به آنان قدرت جهت یابی و تفکر انتقادی بدهند. مطالعهی این راهنما، نه یک انتخاب، بلکه یک نیاز حرفهای برای هر معلمی است که میخواهد در عصر رسانه ها فرآیند آموزشی موثری را پیگیری کند.
این کتاب منبعی معتبر و کاربردی است که میتواند به عنوان محور دورههای آموزشی ضمن خدمت یا جلسات بحث و بررسی گروههای آموزشی دروس مختلف مورد استفاده قرار گیرد.