گرچە گرفتن جان ژینا(مهسا) امینی دختر سقزی بە خاطر پوششی کە امروزە بسیار معمول و متعارف مینماید آنقدر شوکآور و تلخ بود کە حتی یادآوری آن هم میتواند دل میلیونها انسان را بە درد آورد، اما جنبش ژینا تنها واکنشی اعتراضی به این رویداد نبود؛ بلکه بیان نارضایتی عمیقی بود که طی دههها در لایههای مختلف جامعه متکثر ایران شکل گرفته بود و شهادت ژینا امینی در بازداشتگاە گشت ارشاد، به جرقهای تبدیل شد که بخشهای گستردهای از جامعه را به میدان آورد. ماهیت و میزان اعتراضات بە علاوە مطالباتی کە آشکار کرد نشان داد که دیگر نمیتوان آن را صرفاً در چارچوب اعتراضات مقطعی و یا محدود به منطقه و استانی خاص هم توضیح داد. تفاوت جنبش ژینا با بسیاری از جنبشهای پیش از آن، در این بود که دیگر صرفاً معطوف به مرکز و اصلاح ساختار قدرت نبود، بلکه خواستههایی را نمایندگی میکرد که در طول صد سال گذشته، در نتیجه نگاه امنیتی و گفتمانهای مرکزگرا، به حاشیه رانده یا از عرصه عمومی حذف شده بودند. این جنبش، تکثر موجود در جامعه ایران را به شکلی آشکار به نمایش گذاشت و خواستار بازاندیشی در تعریف ایران و بازتعریف مناسبات سیاسی و اجتماعی بر اساس حقوق برابر همه شهروندان و گروههای مختلف جامعه شد.
شعار ژن ژیان ئازادی (زن زندگی آزادی) نیز از همین رو فراتر از یک شعار اعتراضی مورد اقبال قرار گرفت و به بیان فشردهای از مجموعه مطالبات جنبش تبدیل شد. «زنان» گرچە نیمی از جامعه را تشکیل میدهند، اما به دلیل نابرابری در دسترسی به قدرت، سرمایه و فرصتهای اجتماعی، در موقعیتی فرودست و اقلیتگونە قرار گرفتهاند و از اینرو به نمادی از مبارزه با تبعیض و سلطه جنسیتی تبدیل شدند. «زندگی» بیانگر مطالبه کرامت، رفاه، امنیت، آسایش و حق انتخاب بود و «آزادی» نمایانگر خواست رهایی فرد و تمامی بخشهای جامعه از ستم، حذف و سرکوب بود. پیوند این سه مفهوم، تصویری تازه از خواست بخش بزرگی از جامعه ایران ارائه کرد؛ تصویری که در آن آزادی فردی، برابری اجتماعی، کرامت انسانی و حق تعیین سرنوشت از یکدیگر جداییناپذیرند.
یکی از مهمترین ویژگیهای جنبش ژینا، نقش بیسابقه زنان در شکلگیری و تداوم آن بود. زنان نه صرفاً یکی از گروههای معترض، بلکه در بسیاری از نقاط به نیروی محرک اعتراضات تبدیل شدند. مقاومت در برابر حجاب اجباری و دیگر اشکال کنترل بر بدن و زندگی زنان، به بخشی از مقاومت مدنی گستردهتر تبدیل شد. این تحول نشان داد که مسئله زنان در ایران صرفاً یک مسئله حقوقی یا فرهنگی نیست؛ بلکه با ساختار قدرت، قانون، اقتصاد، خانواده و مناسبات اجتماعی پیوندی عمیق دارد. از این منظر، مبارزه برای حقوق زنان بخشی جداییناپذیر از مبارزه برای دموکراسی، برابری و آزادی در ایران است.
حضور گسترده نوجوانان و جوانان (کە در ادبیات سیاسی و رسانەای آن مقطع «نسل زد» نام گرفتند) همراە با نوع مطالباتی کە مطرح نمودند یکی دیگر از مشخصەهای بارز جنبش ژینا بود. این نسل که بخش مهمی از زندگی و ارتباطات خود را در فضای اینترنت، شبکههای اجتماعی و ارتباط با جهان گستردهتر شکل داده است، سبک زندگی، روابط اجتماعی و آیندهای متفاوت را مطالبه میکند. بسیاری از آنان پیش از ورود گسترده به عرصه اعتراضات اجتماعی، در زندگی فردی و خانوادگی نیز در برابر ساختارهای سنتی و پدرسالارانە مقاومت کرده بودند و جنبش ژینا فرصتی برای بروز این شکاف و اعتراض در سطح جامعه فراهم کرد.
انجمن صنفی معلمان کوردستان (سقز و زیویه، مریوان و سروآباد، سنندج)
شهریورماه ۱۴۰۵
👈🏻ادامه مطلب را اینجا بخوانید.