بیانیه روز جهانی زبان مادری به زبان بلوچی
پَه جهانی ماتی زبانئی رۆچئی بابَتا
جهانی ماتی زُبانئی رۆچ، یَک مۆه اے پَه پَداچاری مَه زبانئی جاگاها مَه انسانانی تێوَگی و هۆری زِندَمانا؛ و رۆچ اے پَه وَڈوَڈێن رُبێدَگی پَهازَگائی هَیالگێجَگا پَه اے بُنداتی هَکیکَتا که زبان بَس یَک ائوزارے پَه هۆرییا نَهاِنت، بَلکێن سَسّا، پَجّار، و مِهرئی جۆڈکَنۆک و مئی زِندَئی رَهبَند مَه جهانا اِنت. اِنسان گۆن زُبانا سَسّاهَ کَنت، شئورَ کَنت و وَتی مارِشتان دَرشانَ کَنت؛ پَه هَمێشکا، زبان یَک جِتانبوتَگێن بَهرے چَه اِنسانئی مَزَنشانی اِنت.
مَه باززُبانین چاگِردان، دئولَتئی دیمپَدیمیئی رَهبند گۆن زبانانی وَڈوَڈییا، یک اَلَمّین نشانی پَه دموکراسی و رُبێدَگی بِرابَرییا اِنت. اَگَن یَک زبان و رُبێدَگے مَه تالیمی رَهبندا و اِداری ساچِشتا چَه آ دِگَران گِهتِر زانَگ ببیت، اے وَت توانت که یَک کارِستے بِبیت پَه زۆرانسَری و دگَه زُبانان و رُبێدَگانی کَشا دئور دَیَگا. راجدَپتَری سَرآمَدییان پێش داشتَگ که مَه بازے چَه مُلکان، ناهَکّی و نابِرابَرئی دَروازَگان چَه همے زُبانی و رُبێدَگی ناهَکّی و نابِرابَرییان پاچ بوتَگ اَنت.
مَه اێرانا هَم گۆن نۆکێن دئولتئی جۆڈ بَیَگا، زبانان و مُلکانی وَڈوَڈێن پَجّاران و هَما کئومان که اے جاوَرا جاهمِنند بوتَگ اَنت، یَک کَشا دئور دَیَگ بوتَگ اَنت. اے رَهبَند، «وَتیگ» و «دَرآمدانی» کِشکانی جود بَیَگئی سَوَب بوتَگ و لَهتے چَه مُلکئی باشِندگان وَتا بێگانَگ مارِتَگ و هَمێشی سَوَبا، بازێن مالی و چاگِردی نابِرابَریئی مَه هَمے بێگانَگلێکیئی ساهِگا هَکّ زانَگ بوتَگ اَنت.
هَنّون اێرانئی وَڈوَڈێن چاگِرد یَک تاریخی زَدَنگاهی جاوَرے اۆشتاتَگ. اِلمی زانِشتان و رُبێدَگی و سیاسی بودناکیئی گێش بَیَگ مَه دُرستێن مَردُمانی چاگِردا، چِه آیان که کَشا دئور دَیَگ بوتَگ انت و چِه آیان که زۆراک اَنت، هَمے مۆه گێش چَه پێشا داتَگ که زُبانان و رُبێدَگانی وَڈوَڈیئی مَنَّگَا یَک مُلکی مَدّیئی درۆشما رَسمی بِزانَنت. بَلِه هَنگَت یَک تَوارانی چَه چَمتَنکی و وَتواهییا گۆشا رَسَنت. آیانآ تَواران مُلکئی باشِندَگانا هَکّئی واهُندَ نَزاننت و گۆن یَک پَدمَنتَگێن رَهبَندے که دِگَرانا مَمَنَّنت و آیانا دَرآمد بِزاننت، هَما نابِرابَرییانی رَهبندا دێما بَرَنت.
ایرانئی پَرهنگیانی هۆریئی کاری مُچّی، هَنچۆ که هَرپیمین زبانی و رُبێدَگی وَتواهییا نَمَنّیت، هَنچۆ دُرستانی بَهرهَمندیا چَه ماتی زبانئی تالیمی هَکّانی سَرا پادان مَٹّ دَنت. ما را گۆن بازێن زانشی مَه تالیمی، رَوانزانتی، مِهری، و چاگِردزانتی پِڈان، اے هَبَرئی سَرا اَلمَّی هَست که تالیم دَیَگ گۆن ماتی زُبانا، نَن که هِچ زَلرے پَه دِگَه زُبانان و رُبێدَگانی نێست، هَنگَت پَه مُلکی رُبێدَگئی بودناکییا یَک مَڈّی اے. اے کار وانوکانی وَتباوَرییا گێشَ کَنت و یاتگیریا شَرتِر بُرزا بارت و چاگِردی هَمدِلیئی سَوَب بیت.
وَڈوَڈێن زُبانانی بودناک کَنگ مان اێرانا، پَه مُلکئی یَکّویییا بیمبایی نَه اِنت. آ هَنَگت وَت یَک شرت اے پَه کاهُمێن و وَتلۆٹێن یَکّویییا.
آ چاگِرد که وَتی وَڈوَڈییا رَسمی بِزانت و آییا بِپَهازیت، آ تواناتِر و آدِلتر و مَردُمیتِرێن چاگِردے بیت.
مَه جهانی ماتی زبانئی رۆچا، ما اێرانئی پَرهنگیان یَک بَرے دِگَه پَه زُبانئی ناهَکّیئی گارکَنَگا، پَداچاری مَه تالیمی سیاسَتان و ماتی زبانئی تالیم دَیَگا هَمگوَر گۆن مُلکی رَسمی زُبانا پادان مَٹَّ دَیێن. ما اے چیزا یَک بُنداتی گامے مَه تالیمی و چاگِردی بِرابَریئی راها زانێن.
اسپند 1404
ایرانئی پَرهنگیانی هۆریئی کاری مُچّی