(۱ اردیبهشت ۱۳۲۱ – ۱۲ آذر ۱۳۷۷) شاعر، نویسنده، مترجم و منتقد و از فعالان کانون نویسندگان
🔹 مختاری در ۱ اردیبهشت ۱۳۲۱ در مشهد زاده شد و در روز پنجشنبه ۱۲ آذر ۱۳۷۷ پیش از غروب برای خرید از منزلش خارج شد و دیگر بازنگشت. مقامهای قضایی بعدها اعلام کردند جسد محمد مختاری روز ۱۳ آذر در پشت کارخانه سیمان ری از سوی عابران کشف و به عنوان مجهول الهویه به پزشکی قانونی تحویل داده شد.
🔺از کتاب “تمرین مدارا” نوشته محمد مختاری
در تاریخ فرهنگی دیرینهی ما، بهترین راه برای حفظ مناسبات مسلط این دانسته شده است که پرسش به یک رفتار نهادی تبدیل نشود. پیداست که این عارضه هم برآمد مناسبات مسلط بوده است، و هم مؤثر در بقای مناسبات مسلط. کسی نباید به پرسیدن عادت میکرده است. پس روانشناسی اجتماعی ما اهل پرسش نشده است. تاریخ استبدادی ۲۵۰۰ساله پرسیدن را برنمیتافته است.
پرسیدن ریشهی تفکر انتقادی است. ریشهی دانستن، خِرَد است. و پرسیدن کاربرد آزادانهی خرد است. زمانی کانت گفته بود: «جرأت کن که بدانی.» جرأت داشته باش که خرد خود را به کار گیری. یعنی پرسیدن ترکیب آزادی و خرد است و تبلور خرد در آزادی ست. این شعار عصر مدرن است. برای استقرار این رفتار، چیزهایی لازم است که ما نداشتهایم. فرهنگی لازم است که ما نداشتهایم. ما این گرایش و برداشت را نداشتهایم که آزادی یعنی از خرد خود در همه چیز آشکار استفاده کردن.
برای عادت کردن به پرسش، ابتدا باید به خود «حق» پرسش عادت کرد. یعنی اول باید دریافت که هر کسی «حق» دارد بپرسد. و اساسا هر کسی حق حضور و نظر و انتخاب و رأی و پرسش و تعیین سرنوشت دارد…
🔻 آثار
▪️اشعار
• پنجاه و هفت. تهران: شباهنگ، ۱۳۵۷.
•بر شانه فلات. تهران: توس، ۱۳۵۶.
•در وهم سندباد: (مجموعه شعر). تهران: انتشارات پیوند، ۱۳۵۸.
•سحابی خاکستری (۱۳۶۵–۱۳۷۰) و پانزده •شعر از خیابان بزرگ (۱۳۶۵–۱۳۶۸). تهران: توس، ۱۳۷۸.
•قصیدههای هاویه. تهران: آرمان، ۱۳۵۶.
•آرایش درونی (یک شعر بلند). تهران: توس، ۱۳۷۸.
•منظومه ایرانی. تهران: قطره، ۱۳۶۹.
•وزن دنیا: مجموعه اشعار. تهران: توس، ۱۳۷۸.
•مجموعهاشعار محمد مختاری. مشهد: بوتیمار، ۱۳۹۵.
▪️ترجمهها
•ویرایش تراس، ویکتور. مایاکوفسکی. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۶.
•کینگ، مارین. مارینا تسوتایوا. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۳.
•درایور، سام. آنا آخماتووا. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۵.
▪️سایر آثار
• اسطوره زال: تبلور تضاد و وحدت در حماسه ملی. تهران: نشر آگه، ۱۳۶۹.
• انسان در شعر معاصر، یا، (درک حضور دیگری): با تحلیل شعر نیما، شاملو، اخوان، فرخزاد. تهران: توس، ۱۳۷۸.
• تمرین مدارا: (بیست مقاله در بازخوانی فرهنگ و…). تهران: ویستار، ۱۳۷۷.
•چشم مرکب (نواندیشی از نگاه شعر معاصر). تهران: توس، ۱۳۷۸.
•حماسه در رمز و راز ملی. تهران: نشر قطره، ۱۳۶۸.
•زاده اضطراب جهان (۱۵۰ شعر از ۱۲ شاعر اروپایی). تهران: سمر، ۱۳۷۱.
• منوچهر آتشی. تهران: توس، ۱۳۷۸.
• هفتاد سال عاشقانه: تحلیلی از ذهنیت غنایی معاصر و گزینهٔ شعر ۲۰۰ شاعر ۱۳۷۰–۱۳۰۰. تهران: تیراژه، ۱۳۷۷.
منبع: کانال کانون صنفی معلمان ایران ( تهران )