به مناسبت پنجاه و پنجمین سال درگذشت بانو مهرتاج رخشان

مهرتاج رخشان (1260-1353ه.ش) اولین فارغ‌التحصیل مدرسه دخترانه آمریکایی تهران، مؤسس مدرسه  دخترانه «ام‌المدارس»، عضو هیات تحریریه مجله «عالم نسوان» و نویسنده نخستین نظام‌نامه‎ ی مدارس ایران برای وزارت معارف است.

نام اصلی مهرتاج رخشان، «بدرالدجی» بود که پدرش میرزا محمدباقر رضوی معروف به امام‌الحکما قاضی بر او گذاشته بود. خودش درباره نامش این‌طور می‌گوید: «پدرم اسم بدرالدجی را برایم انتخاب کرد ولی خودم وقتی بزرگ شدم و فهمیدم که این اسم یعنی ماهی در میان تاریکی از آن خوشم نیامد و نام مهرتاج را برای خودم برگزیدم. من نمی‌خواستم خودم تنها یک ماه باشم در میان دنیای تاریکی، دلم می‌خواست همه زن‌ها ماه باشند و دنیا از وجود زن پر از نور و روشنایی شود.

مهرتاج فقه، عربی، تاریخ و زبان انگلیسی را نزد پدر و مادرش آموخت. در شانزده سالگی به همراه خواهرش برای آن‌که پدرشان را وادار کنند تا به تحصیلشان در مدرسه رضایت دهد، در منزل علی‌اصغرخان اتابک که از دشمنان پدرشان بود، متحصن شدند تا پدر قبول کرد در مدرسه آمریکایی‌ها درس بخوانند. به این ترتیب او نخستین زن مسلمان ایرانی است که از مدرسه آمریکایی‌ها در ایران فارغ‌التحصیل شده است. وی پس از فارغ‌التحصیلی به معلمی ‌و مدیریت در مدارس دخترانه ادامه داد. در سال چهارم دبیرستان مسئولان مدرسه آمریکایی‌ها از پدرش می‌خواهند که به او برای ایجاد یک مدرسه‌ی دخترانه کمک کند. وی پیش از این در اداره «مدرسه شرعیات اصفهان» به صدیقه دولت آبادی کمک می‎کرد اما مدرسه ام‌المدارس را با کمک پدر تاسیس کرد.

 

خانم مدیر

بیشترین حوزه فعالیت مهرتاج رخشان در زمینه آموزش دختران بود. وی در مدرسه آمریکایی‌ها که از آن فارغ‌التحصیل شده بود، زبان و ادبیات فارسی را تدریس کرد. سپس موسس مدرسه در انزلی، مدیر و معلم در شهرهای گلپایگان، مشهد، شاهرود و ملایر شد. او همچنین به درخواست وزیر معارف نظام‌نامه‌ای برای مدارس ایران تهیه کرد که در صفحه‌ی اول نخستین شماره مجله معارف به چاپ رسید. از آنجا که دختران اجازه داشتند تا کلاس ششم درس بخوانند، وی در کنگره نسوان شرق که به سال 1311 ه.ش در تهران برگزار شد، پیشنهاد تساوی حقوق دختر و پسر را در امر تحصیلی داد. مهرتاج در خطابه خود در این کنگره تاکید کرده بود: «باید مدارس عالیه برای دخترها تهیه شود و به معارف آنها توسعه داده بشود نه اینکه صبر کنند تا دختران خودشان قابلیت پیدا کنند.

وی نهایتا در ۱۳۱۱ از اداره‎ی فرهنگ بازنشسته شد. یکی از دلایل بازنشستگی او اختلاف در مورد آموزش درس حفظ‌الصحه بود که مسئولان آن را درسی بی‌فایده می‌پنداشتند.

خانه امید

ایده‌ی «خانه امید» مهرتاج رخشان، جنبه‌ی دیگری از دغدغه‌های اجتماعی او را نشان می‌دهد. وی ایده خانه امید را برای اولین بار در آبان 1307 در مجله عالم نسوان عنوان کرد. مهرتاج بر این عقیده بود که خانه امید جایی برای اسکان زنان فاحشه و دختران فراری باشد. از نظر وی«این بی‎کسان منزل و ماوای دلگشا و مصفایی لازم دارند. این بلادیدگان اثاثیه ساده و تمیزی لازم دارند. این مظلومان خوراک معین و لباس ساده و تمیزی می‎خواهند… آنها چرخ خیاطی لازم دارند که روزی چند ساعت مشغول کار باشند، چه بیکاری منشا تمام بداخلاقی‌هاست. از همه واجب‎تر آنکه دکتر و دوا لازم دارند که مراقب و مواظب پروگرام یومیه آنها باشند و ساعات کار و درس و خورد و خوراک خواب آنها تحت یک دیسیپلین قرار بگیرد.

او هزینه‌ی اداره خانه امید، را تنها بر عهده‌ی دولت نمی‌دانست و علاوه بر کمک‌های خیریه، بر توانمند شدن زنان آسیب دیده تاکید داشت:

<< بودجه این موسسه را بنده به چهار قسم پیشنهاد می‎کنم: اول صرف قسمتی از اوقاف؛ دویم خراج مالیاتی که از فاحشه‌خانه‌ها اخذ می‌شود؛ سوم اعانه محلی که از اشخاص با شرف و متمول می‌رسد؛ چهارم قسمتی که خود آنها در عرض روز کار می‌کنند. مثلا خیاطی یک دسته از نظامیان را به عهده آنها محول کنند.>>

در سخنرانی دومین کنگره‎ینسوان شرق در سال 1311، دوباره این موضوع از سوی او مطرح شد و به پیشنهاد او ماده ۱۷ مرام‌نامه‎یکنگره‎ی بین‌المللی زنان به ضرورت لغو فحشا و بردگی اختصاص یافت.

وی وصیت کرده بود بعد از مرگش تمام دارایی‌اش به این کار اختصاص یابد.

طراحی چادر

مهرتاج رخشان طراح مدل خاصی از چادر بود که بسیار شبیه به مدل چادر ایرانی امروزی است. وی ایده‌ی طراحی را این گونه بیان می‌کند:

>>برای رفتن به مدرسه راه درازی را باید طی می‌کردم و هر روز چندین کتاب قطور مدرسه‌ای و یک ظرف غذا نیز با خود داشتم. حمل کردن اینها و گرفتن چادر به اتفاق برایم خیلی مشکل بود و همیشه در این فکر بودم که چکار کنم تا از این عذاب راحت بشوم. خلاصه بعد از مدتی با فکر زیاد به این نتیجه رسیدم که باید لباسی درست کنم که از هر جهت پوشیده باشد و در عوض دست هایم آزاد باشند.>>

استفاده از این چادر با مخالفت بسیاری همراه بود و مهرتاج نتوانست در مقابل آنها تاب بیاورد و در نهایت مجبور شد که از چادر خود استفاده کند.

حجاب و آزادی حجاب همواره دغدغه ذهنی او بود. از او به عنوان اولین دختر مسلمانی یاد می‌کنند که در جشن فارغ‌التحصیلی خود در مدرسه آمریکایی‌ها بی‌حجاب حاضر شد. علاوه بر این چند بار به دلیل نپوشیدن چاقچور از طرف پلیس دستگیر شد. همچنین وی از حامیان میرزاده عشقی، شاعر، بود که منظومه «کفن سیاه» را در انتقاد به حجاب سروده بود.

مهرتاج رخشان در سال های پایانی عمرش منزوی شد. این اتفاق بعد از بازنشستگی اجباری او در سال 1311 و پس از برگزاری کنگره نسوان شرق بود. از آن جایی که در این سال همه فعالیت‌های مستقل زنان تعلیق شد، روزنامه عالم نسوان هم تعطیل شد. این احتمال وجود دارد که وی جز منتقدین سیاست‌های رضاشاه در تاسیس کانون بانوان بوده باشد و به همین دلیل از فعالیت‌های او نه تنها استقبال نشد که جلوگیری هم به عمل آمد.

او در 29 شهریور 1353 در باغ شخصی‌اش در شهرستان دماوند در حالی از دنیا رفت که مدت‎ها پیش فراموش شده بود.


بانو مهرتاج رخشان که بودوچه کرد؟
فایل پی دی اف

منبع : ویکی پدیا

 

 

 

 

414 thoughts on “به مناسبت پنجاه و پنجمین سال درگذشت بانو مهرتاج رخشان

  1. اکبر

    درود و سپاس از تهیه و تشر این مقاله خوب و آموزنده

    Reply
    1. admin Post author

      درود
      زنده و پاینده باشید.
      بیان دیدگاه شما می تواند کمک بزرگی به ما برای بهبود سایت شود.
      چشم به راه رویداهای خبری ، مقالات ، گزارشها و… از طرف شما هستیم

      Reply
  2. tinyhomelisting.com

    The cards would stay exactly the same, but card manufacturers ongoing to master the most
    effective card components and products that might fit
    properly with every game of poker that has been played.

    Reply
  3. carwero

    Free Multiplayer & Single Player Game

    LOTRO: Kingdoms of Middle-earth
    The magnificent land of middle-earth is back in this expansion.
    Trouble has come to the Shire, Sauron is preying on the countryside and the Elven people are under threat.
    You must take on the roles of mighty heroes and lead them into battle.
    Come and join the game of middle-earth and have your own little corner of the world to save. https://toolbarqueries.google.com.af/url?q=https://senthaconi.weebly.com

    6add127376 carwero

    Reply
  4. faulcir

    Installation
    The protocol support is experimental (or proven buggy on some devices) as of version 0.60.0. Please see the code for versioning and check the changelog for further details.
    Supported interfaces
    Target interfaces
    Interfaces are specified in dotted quad IPv4 and IPv6 CIDR notation.
    Groups of interfaces may also be configured using /32 notation. For example, if a host wanted to access group 8.8.8.0/26, https://detingtabra.weebly.com

    6add127376 faulcir

    Reply
  5. irenwal

    After a simple installation process that requires some disk space, ExcelPass offers you two ways to set up the application. The first is to go through its simple wizard, which will define the type of password and possible protection level of the primary documents.
    Moreover, it offers you the opportunity to save the password in a separate file, so that it won’t be lost if you reinstall Office. The second method in the wizard is called Quick Wizard and, if you follow the step-by- https://vaiprovhighten.weebly.com

    6add127376 irenwal

    Reply
  6. yvasanb

    About Me

    Computer Tips and Support. I think you should know how to fix things yourself before you call the experts.

    MY BOOKS

    Skype Business Deluxe. Forming Business Partners with Skype – Open Sources
    MS Office 2010. The Complete Guide to Open Source
    Microsoft Office 2016 for Home and Students. Opening the Office
    door for Open Source
    Office 365 Home Premium for Home.

    LATEST BLOGPOSTS

    Microsoft’s feedback system is https://visitingmontgomery.com/?URL=https://barcuddhydtu.weebly.com

    6add127376 yvasanb

    Reply
  7. goraelou

    Switzerland strikes deal with China to fight climate change

    China was chosen as the world’s number one carbon emitter in 2014 for the first time by the International Energy Agency in Paris and the first country to set targets for itself to reduce emissions.

    “We believe this cooperation is the best choice, not only because of the favorable strategic relationship between Switzerland and China but also owing to the beneficial effects that this partnership can bring into the process of combating climate change,” http://cse.google.ms/url?q=https://trimertorsi.weebly.com

    6add127376 goraelou

    Reply
  8. kalithan

    Switch between 3 different clock configurations by clicking on the appropriate panels.
    Download the screensaver, specify the load order of your software, and that’s it. You do not have to run this software as an application. This free screensaver can run in stand-alone mode, too.

    1,125 downloads
    Clocks is a wxWidgets-based cross-platform graphic application that allows the user to share information with friends and on Internet news sites. The application has an https://perstownresas.weebly.com

    6add127376 kalithan

    Reply
  9. rasigna

    01-May-2008

    Internet Security – Web Scanners

    Using this program you can scan hosts you are going to visit for viruses and harmful scripts.

    01-May-2008

    Versatility – Internet Security

    Internet Security is very easy to use because all programs can be saved in their own individual registry. This feature saves your time trying to remember what you have already downloaded and where to put it. Each of its programs can be configured in a different registry https://www.beliveu.com/upload/files/2022/05/USLqCp7IYlmsfzTLtru3_19_2bbb23f4ab2a01b310667df8c02575f7_file.pdf 05e1106874 rasigna

    Reply
  10. Joelle Brooks

    Hey there, You have done an incredible job. I’ll certainly digg it and personally recommend to my friends. I am confident they’ll be benefited from this web site.|

    Reply
  11. Marlyn Moreno

    I am curious to find out what blog platform you happen to be utilizing? I’m experiencing some small security issues with my latest site and I’d like to find something more secure. Do you have any recommendations?|

    Reply
  12. Walton Carrasquillo

    I really like reading an article that will make men and women think. Also, many thanks for allowing for me to comment!|

    Reply
  13. Jermaine Franzone

    Amazing blog! Do you have any helpful hints for aspiring writers? I’m hoping to start my own website soon but I’m a little lost on everything. Would you recommend starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many options out there that I’m completely overwhelmed .. Any ideas? Bless you!|

    Reply
  14. Francisco Tanks

    Nice blog here! Also your web site loads up fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my web site loaded up as fast as yours lol|

    Reply
  15. Shanta Nell

    Good day! This is my first visit to your blog! We are a team of volunteers and starting a new project in a community in the same niche. Your blog provided us useful information to work on. You have done a outstanding job!|

    Reply
  16. Hubert Meisenburg

    Its not my first time to pay a visit this web site, i am browsing this web site dailly and obtain good information from here every day.|

    Reply
  17. Rocco Coonfare

    Thanks in support of sharing such a pleasant thinking, post is fastidious, thats why i have read it entirely|

    Reply
  18. Tammara Santorella

    Right now it appears like Expression Engine is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?|

    Reply
  19. Roseline Burkle

    Definitely believe that which you said. Your favorite reason seemed to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get irked while people consider worries that they plainly don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side effect , people could take a signal. Will probably be back to get more. Thanks|

    Reply
  20. Clemente Bittel

    I am actually delighted to read this website posts which includes lots of valuable information, thanks for providing these kinds of information.|

    Reply
  21. Ghislaine Christina

    I’m extremely impressed with your writing skills as well as with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you modify it yourself? Either way keep up the excellent quality writing, it is rare to see a nice blog like this one nowadays.|

    Reply
  22. Tianna Hoistion

    Hello, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just curious if you get a lot of spam feedback? If so how do you protect against it, any plugin or anything you can recommend? I get so much lately it’s driving me crazy so any help is very much appreciated.|

    Reply
  23. Jason Aronica

    I am really impressed with your writing skills as well as with the layout on your weblog. Is this a paid theme or did you customize it yourself? Anyway keep up the nice quality writing, it’s rare to see a nice blog like this one these days.|

    Reply
  24. Estrella Weinman

    Having read this I thought it was extremely enlightening. I appreciate you taking the time and energy to put this informative article together. I once again find myself personally spending a lot of time both reading and leaving comments. But so what, it was still worth it!|

    Reply
  25. Janice Straws

    It’s really a nice and helpful piece of information. I am satisfied that you just shared this helpful info with us. Please stay us informed like this. Thanks for sharing.|

    Reply
  26. Enrique Crismon

    This article will assist the internet viewers for building up new website or even a blog from start to end.|

    Reply
  27. Danette Bishopp

    Hmm it appears like your blog ate my first comment (it was extremely long) so I guess I’ll just sum it up what I had written and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I too am an aspiring blog blogger but I’m still new to everything. Do you have any tips and hints for rookie blog writers? I’d really appreciate it.|

    Reply
  28. Maryetta Deprey

    Hey there I am so happy I found your web site, I really found you by mistake, while I was researching on Google for something else, Regardless I am here now and would just like to say thank you for a fantastic post and a all round entertaining blog (I also love the theme/design), I don’t have time to read it all at the moment but I have saved it and also added in your RSS feeds, so when I have time I will be back to read much more, Please do keep up the great jo.|

    Reply
  29. Ayana Mangold

    Hello, after reading this awesome post i am as well cheerful to share my familiarity here with mates.|

    Reply
  30. Hong Pansullo

    Hi, Neat post. There’s an issue along with your website in web explorer, would test this? IE still is the marketplace leader and a good element of folks will omit your wonderful writing because of this problem.|

    Reply
  31. Billie Breitbarth

    Wonderful items from you, man. I have bear in mind your stuff prior to and you are just too magnificent. I really like what you’ve got here, really like what you are saying and the way wherein you assert it. You’re making it enjoyable and you continue to care for to stay it wise. I can not wait to learn much more from you. This is really a terrific web site.|

    Reply
  32. Meda Trilling

    Hi, I would like to subscribe for this webpage to obtain latest updates, therefore where can i do it please assist.|

    Reply
  33. Rolando Abeb

    With havin so much content do you ever run into any problems of plagorism or copyright violation? My website has a lot of exclusive content I’ve either created myself or outsourced but it appears a lot of it is popping it up all over the internet without my permission. Do you know any solutions to help prevent content from being ripped off? I’d genuinely appreciate it.|

    Reply
  34. Layne Kind

    I don’t even understand how I ended up right here, but I thought this submit was once great. I do not know who you are but certainly you’re going to a well-known blogger should you aren’t already. Cheers!|

    Reply
  35. Raylene Nickey

    This is my first time go to see at here and i am genuinely happy to read everthing at single place.|

    Reply
  36. Annie Kuyper

    I’m excited to uncover this page. I want to to thank you for your time just for this fantastic read!! I definitely enjoyed every little bit of it and i also have you saved as a favorite to see new things in your site.|

    Reply
  37. Maude Wares

    I was wondering if you ever considered changing the page layout of your website? Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with it better. Youve got an awful lot of text for only having one or two images. Maybe you could space it out better?|

    Reply
  38. Elli

    hi!,I like your writing very much! share we communicate more approximately your post on AOL? I need a specialist in this house to unravel my problem. Maybe that is you! Taking a look ahead to see you. |

    Reply
  39. Yessenia

    Hi! Do you use Twitter? I’d like to follow you if that would be ok. I’m undoubtedly enjoying your blog and look forward to new posts.|

    Reply
  40. Anibal

    Thank you for sharing your thoughts. I truly appreciate your efforts and I am waiting for your next post thanks once again.|

    Reply
  41. ağrı gangbang chubby shaved etek

    Mariya Miteva Bulgarian Porno Casting. softcore babe amateur casting bulgarian. 14:47.
    9 years ago. xHamster. Huge-titted Bulgarian Escort Damsel Playing dildo oiled babe
    big tits escort bulgarian beauty. 7:10. 4 years ago.
    PornoXO. Svirka. blowjob straight bulgarian milf. 4:
    10.

    Reply
  42. pregnant german throat derin boğaz

    Season 1. Nesrin, who is happy that Türkan got married, does not know that she has left her daughter in the middle of
    the fire of hell. The peaceful days of the Kalender Family are now long
    gone and nothing will be the same. Türkan, who kept silent against Rüchan’s violent oppression,
    gets closer to Somer.

    Reply
  43. tracfone coupon

    Hey there, You have done an excellent job.
    I will definitely digg it and personally recommend to my friends.
    I’m confident they will be benefited from this site.

    Have a look at my blog post :: tracfone coupon

    Reply

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *