به مناسبت پنجاه و پنجمین سال درگذشت بانو مهرتاج رخشان

مهرتاج رخشان (1260-1353ه.ش) اولین فارغ‌التحصیل مدرسه دخترانه آمریکایی تهران، مؤسس مدرسه  دخترانه «ام‌المدارس»، عضو هیات تحریریه مجله «عالم نسوان» و نویسنده نخستین نظام‌نامه‎ ی مدارس ایران برای وزارت معارف است.

نام اصلی مهرتاج رخشان، «بدرالدجی» بود که پدرش میرزا محمدباقر رضوی معروف به امام‌الحکما قاضی بر او گذاشته بود. خودش درباره نامش این‌طور می‌گوید: «پدرم اسم بدرالدجی را برایم انتخاب کرد ولی خودم وقتی بزرگ شدم و فهمیدم که این اسم یعنی ماهی در میان تاریکی از آن خوشم نیامد و نام مهرتاج را برای خودم برگزیدم. من نمی‌خواستم خودم تنها یک ماه باشم در میان دنیای تاریکی، دلم می‌خواست همه زن‌ها ماه باشند و دنیا از وجود زن پر از نور و روشنایی شود.

مهرتاج فقه، عربی، تاریخ و زبان انگلیسی را نزد پدر و مادرش آموخت. در شانزده سالگی به همراه خواهرش برای آن‌که پدرشان را وادار کنند تا به تحصیلشان در مدرسه رضایت دهد، در منزل علی‌اصغرخان اتابک که از دشمنان پدرشان بود، متحصن شدند تا پدر قبول کرد در مدرسه آمریکایی‌ها درس بخوانند. به این ترتیب او نخستین زن مسلمان ایرانی است که از مدرسه آمریکایی‌ها در ایران فارغ‌التحصیل شده است. وی پس از فارغ‌التحصیلی به معلمی ‌و مدیریت در مدارس دخترانه ادامه داد. در سال چهارم دبیرستان مسئولان مدرسه آمریکایی‌ها از پدرش می‌خواهند که به او برای ایجاد یک مدرسه‌ی دخترانه کمک کند. وی پیش از این در اداره «مدرسه شرعیات اصفهان» به صدیقه دولت آبادی کمک می‎کرد اما مدرسه ام‌المدارس را با کمک پدر تاسیس کرد.

 

خانم مدیر

بیشترین حوزه فعالیت مهرتاج رخشان در زمینه آموزش دختران بود. وی در مدرسه آمریکایی‌ها که از آن فارغ‌التحصیل شده بود، زبان و ادبیات فارسی را تدریس کرد. سپس موسس مدرسه در انزلی، مدیر و معلم در شهرهای گلپایگان، مشهد، شاهرود و ملایر شد. او همچنین به درخواست وزیر معارف نظام‌نامه‌ای برای مدارس ایران تهیه کرد که در صفحه‌ی اول نخستین شماره مجله معارف به چاپ رسید. از آنجا که دختران اجازه داشتند تا کلاس ششم درس بخوانند، وی در کنگره نسوان شرق که به سال 1311 ه.ش در تهران برگزار شد، پیشنهاد تساوی حقوق دختر و پسر را در امر تحصیلی داد. مهرتاج در خطابه خود در این کنگره تاکید کرده بود: «باید مدارس عالیه برای دخترها تهیه شود و به معارف آنها توسعه داده بشود نه اینکه صبر کنند تا دختران خودشان قابلیت پیدا کنند.

وی نهایتا در ۱۳۱۱ از اداره‎ی فرهنگ بازنشسته شد. یکی از دلایل بازنشستگی او اختلاف در مورد آموزش درس حفظ‌الصحه بود که مسئولان آن را درسی بی‌فایده می‌پنداشتند.

خانه امید

ایده‌ی «خانه امید» مهرتاج رخشان، جنبه‌ی دیگری از دغدغه‌های اجتماعی او را نشان می‌دهد. وی ایده خانه امید را برای اولین بار در آبان 1307 در مجله عالم نسوان عنوان کرد. مهرتاج بر این عقیده بود که خانه امید جایی برای اسکان زنان فاحشه و دختران فراری باشد. از نظر وی«این بی‎کسان منزل و ماوای دلگشا و مصفایی لازم دارند. این بلادیدگان اثاثیه ساده و تمیزی لازم دارند. این مظلومان خوراک معین و لباس ساده و تمیزی می‎خواهند… آنها چرخ خیاطی لازم دارند که روزی چند ساعت مشغول کار باشند، چه بیکاری منشا تمام بداخلاقی‌هاست. از همه واجب‎تر آنکه دکتر و دوا لازم دارند که مراقب و مواظب پروگرام یومیه آنها باشند و ساعات کار و درس و خورد و خوراک خواب آنها تحت یک دیسیپلین قرار بگیرد.

او هزینه‌ی اداره خانه امید، را تنها بر عهده‌ی دولت نمی‌دانست و علاوه بر کمک‌های خیریه، بر توانمند شدن زنان آسیب دیده تاکید داشت:

<< بودجه این موسسه را بنده به چهار قسم پیشنهاد می‎کنم: اول صرف قسمتی از اوقاف؛ دویم خراج مالیاتی که از فاحشه‌خانه‌ها اخذ می‌شود؛ سوم اعانه محلی که از اشخاص با شرف و متمول می‌رسد؛ چهارم قسمتی که خود آنها در عرض روز کار می‌کنند. مثلا خیاطی یک دسته از نظامیان را به عهده آنها محول کنند.>>

در سخنرانی دومین کنگره‎ینسوان شرق در سال 1311، دوباره این موضوع از سوی او مطرح شد و به پیشنهاد او ماده ۱۷ مرام‌نامه‎یکنگره‎ی بین‌المللی زنان به ضرورت لغو فحشا و بردگی اختصاص یافت.

وی وصیت کرده بود بعد از مرگش تمام دارایی‌اش به این کار اختصاص یابد.

طراحی چادر

مهرتاج رخشان طراح مدل خاصی از چادر بود که بسیار شبیه به مدل چادر ایرانی امروزی است. وی ایده‌ی طراحی را این گونه بیان می‌کند:

>>برای رفتن به مدرسه راه درازی را باید طی می‌کردم و هر روز چندین کتاب قطور مدرسه‌ای و یک ظرف غذا نیز با خود داشتم. حمل کردن اینها و گرفتن چادر به اتفاق برایم خیلی مشکل بود و همیشه در این فکر بودم که چکار کنم تا از این عذاب راحت بشوم. خلاصه بعد از مدتی با فکر زیاد به این نتیجه رسیدم که باید لباسی درست کنم که از هر جهت پوشیده باشد و در عوض دست هایم آزاد باشند.>>

استفاده از این چادر با مخالفت بسیاری همراه بود و مهرتاج نتوانست در مقابل آنها تاب بیاورد و در نهایت مجبور شد که از چادر خود استفاده کند.

حجاب و آزادی حجاب همواره دغدغه ذهنی او بود. از او به عنوان اولین دختر مسلمانی یاد می‌کنند که در جشن فارغ‌التحصیلی خود در مدرسه آمریکایی‌ها بی‌حجاب حاضر شد. علاوه بر این چند بار به دلیل نپوشیدن چاقچور از طرف پلیس دستگیر شد. همچنین وی از حامیان میرزاده عشقی، شاعر، بود که منظومه «کفن سیاه» را در انتقاد به حجاب سروده بود.

مهرتاج رخشان در سال های پایانی عمرش منزوی شد. این اتفاق بعد از بازنشستگی اجباری او در سال 1311 و پس از برگزاری کنگره نسوان شرق بود. از آن جایی که در این سال همه فعالیت‌های مستقل زنان تعلیق شد، روزنامه عالم نسوان هم تعطیل شد. این احتمال وجود دارد که وی جز منتقدین سیاست‌های رضاشاه در تاسیس کانون بانوان بوده باشد و به همین دلیل از فعالیت‌های او نه تنها استقبال نشد که جلوگیری هم به عمل آمد.

او در 29 شهریور 1353 در باغ شخصی‌اش در شهرستان دماوند در حالی از دنیا رفت که مدت‎ها پیش فراموش شده بود.


بانو مهرتاج رخشان که بودوچه کرد؟
فایل پی دی اف

منبع : ویکی پدیا

 

 

 

 

376 thoughts on “به مناسبت پنجاه و پنجمین سال درگذشت بانو مهرتاج رخشان

  1. اکبر

    درود و سپاس از تهیه و تشر این مقاله خوب و آموزنده

    Reply
    1. admin Post author

      درود
      زنده و پاینده باشید.
      بیان دیدگاه شما می تواند کمک بزرگی به ما برای بهبود سایت شود.
      چشم به راه رویداهای خبری ، مقالات ، گزارشها و… از طرف شما هستیم

      Reply
  2. tinyhomelisting.com

    The cards would stay exactly the same, but card manufacturers ongoing to master the most
    effective card components and products that might fit
    properly with every game of poker that has been played.

    Reply
  3. carwero

    Free Multiplayer & Single Player Game

    LOTRO: Kingdoms of Middle-earth
    The magnificent land of middle-earth is back in this expansion.
    Trouble has come to the Shire, Sauron is preying on the countryside and the Elven people are under threat.
    You must take on the roles of mighty heroes and lead them into battle.
    Come and join the game of middle-earth and have your own little corner of the world to save. https://toolbarqueries.google.com.af/url?q=https://senthaconi.weebly.com

    6add127376 carwero

    Reply
  4. faulcir

    Installation
    The protocol support is experimental (or proven buggy on some devices) as of version 0.60.0. Please see the code for versioning and check the changelog for further details.
    Supported interfaces
    Target interfaces
    Interfaces are specified in dotted quad IPv4 and IPv6 CIDR notation.
    Groups of interfaces may also be configured using /32 notation. For example, if a host wanted to access group 8.8.8.0/26, https://detingtabra.weebly.com

    6add127376 faulcir

    Reply
  5. irenwal

    After a simple installation process that requires some disk space, ExcelPass offers you two ways to set up the application. The first is to go through its simple wizard, which will define the type of password and possible protection level of the primary documents.
    Moreover, it offers you the opportunity to save the password in a separate file, so that it won’t be lost if you reinstall Office. The second method in the wizard is called Quick Wizard and, if you follow the step-by- https://vaiprovhighten.weebly.com

    6add127376 irenwal

    Reply
  6. yvasanb

    About Me

    Computer Tips and Support. I think you should know how to fix things yourself before you call the experts.

    MY BOOKS

    Skype Business Deluxe. Forming Business Partners with Skype – Open Sources
    MS Office 2010. The Complete Guide to Open Source
    Microsoft Office 2016 for Home and Students. Opening the Office
    door for Open Source
    Office 365 Home Premium for Home.

    LATEST BLOGPOSTS

    Microsoft’s feedback system is https://visitingmontgomery.com/?URL=https://barcuddhydtu.weebly.com

    6add127376 yvasanb

    Reply
  7. goraelou

    Switzerland strikes deal with China to fight climate change

    China was chosen as the world’s number one carbon emitter in 2014 for the first time by the International Energy Agency in Paris and the first country to set targets for itself to reduce emissions.

    “We believe this cooperation is the best choice, not only because of the favorable strategic relationship between Switzerland and China but also owing to the beneficial effects that this partnership can bring into the process of combating climate change,” http://cse.google.ms/url?q=https://trimertorsi.weebly.com

    6add127376 goraelou

    Reply
  8. kalithan

    Switch between 3 different clock configurations by clicking on the appropriate panels.
    Download the screensaver, specify the load order of your software, and that’s it. You do not have to run this software as an application. This free screensaver can run in stand-alone mode, too.

    1,125 downloads
    Clocks is a wxWidgets-based cross-platform graphic application that allows the user to share information with friends and on Internet news sites. The application has an https://perstownresas.weebly.com

    6add127376 kalithan

    Reply
  9. rasigna

    01-May-2008

    Internet Security – Web Scanners

    Using this program you can scan hosts you are going to visit for viruses and harmful scripts.

    01-May-2008

    Versatility – Internet Security

    Internet Security is very easy to use because all programs can be saved in their own individual registry. This feature saves your time trying to remember what you have already downloaded and where to put it. Each of its programs can be configured in a different registry https://www.beliveu.com/upload/files/2022/05/USLqCp7IYlmsfzTLtru3_19_2bbb23f4ab2a01b310667df8c02575f7_file.pdf 05e1106874 rasigna

    Reply

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.